Araç yangınları, özellikle park halindeyken meydana geldiğinde araç sahibinin kontrolü dışında gerçekleşen ve genellikle yüksek hasar oluşturan olaylardır. Park halinde duran bir aracın elektrik tesisatı, akü kaynaklı sorunlar, kısa devre, dış etkenle temas eden alevler, yanındaki araçtan sıçrayan yangın veya kimyasal reaksiyon gibi pek çok nedenle yanması mümkündür. Bu tür hasarlar hem araçta yapısal bozulmaya hem de aracın piyasa değerinin önemli ölçüde düşmesine yol açar. Yangın hasarlı araçlar ikinci el piyasasında riskli kabul edildiği için bu tür bir hasar, çoğu zaman aracın değerinin kalıcı şekilde azalmasına neden olur. İşte bu kalıcı değer azalması, hukuken değer kaybı tazminatı kapsamında talep edilebilecek bir kalemdir. Ancak yangın hasarında her zaman değer kaybı alınabileceği düşüncesi yanlıştır; çünkü değer kaybının hangi koşullarda talep edilebileceği tamamen yangının oluş nedeni ve kusur durumuyla ilgilidir.
Park halindeki araç yangınında değer kaybı alınabilmesi için öncelikle yangının üçüncü bir kişinin kusurundan kaynaklanmış olması gerekir. Eğer aracın kendi elektrik tesisatında meydana gelen arıza nedeniyle araç kendiliğinden yanmışsa, bu durumda ortada kusurlu bir üçüncü kişi bulunmadığı için zorunlu trafik sigortasından değer kaybı talep edilmesi mümkün olmaz. Buna karşılık yangın, başka bir aracın motor bölümünde çıkan kısa devreden, park alanında meydana gelen bir patlamadan, kimliği belirlenen bir kişinin kusurlu eyleminden veya komşu araçtaki yangının sıçramasından kaynaklanmışsa, kusurlu tarafın trafik sigortasından değer kaybı talep edilebilir. Bu nedenle yangın hasarının kökeni değer kaybında belirleyici unsurdur. Sigorta şirketleri, yangının nedenini tespit etmek için eksper incelemesi, kamera kayıtları, itfaiye raporu ve bilirkişi değerlendirmesini birlikte değerlendirir.
Yangın Nedeniyle Oluşan Hasarda Değer Kaybı Şartları Nelerdir?
Yangın nedeniyle meydana gelen hasarda değer kaybı talep edilebilmesi için, talep sahibinin kusursuz olması ve kusurlu bir karşı taraf bulunması gerekir. Park halindeki araç yangınlarında aracın kusurlu olması zaten mümkün değildir; ancak yangının kendi kendine çıkmış olması halinde karşı taraf sorumluluğu bulunmadığı için trafik sigortasına yönelme imkânı ortadan kalkar. Yangının üçüncü bir kişinin eyleminden kaynaklanması halinde ise değer kaybı talebi mümkündür.
Yangın hasarları klasik kaporta hasarlarından farklı olarak aracın boya, kablo tesisatı, plastik aksam, elektrik devreleri ve motor bölümü gibi teknik bileşenlerinde yapısal bozulmaya neden olur. Bu nedenle onarım yapılsa dahi araç, yangın geçmişi nedeniyle ikinci el piyasasında düşük talep görür. Değer kaybı talebinin temel şartı, bu piyasa değerindeki düşüşün belgelenebilir olmasıdır. Bu belgeler genellikle eksper tarafından düzenlenen kati rapor, hasar fotoğrafları, onarım faturaları ve aracın mevcut piyasa değeriyle ilgili değerlendirmelerden oluşur.
Bazı durumlarda yangın, aracın tamamen kullanılamaz hale gelmesine neden olur. Böyle bir durumda araç pert-total olarak değerlendirileceği için değer kaybı değil, aracın rayiç bedeli üzerinden tazminat talep edilir. Ancak kısmi yangın hasarlarında, yani aracın belirli bölümlerinin onarımla eski haline getirilebildiği ancak yapısal bir değer kaybının oluştuğu durumlarda değer kaybı talebi geçerli olur.
Araç Yangınında Sigorta Şirketi Değer Kaybı Öder mi?
Sigorta şirketinin değer kaybı ödeyebilmesi için yangına sebep olan tarafın trafik sigortasının devreye girmesi gerekir. Eğer yangın kusurlu bir araçtan veya kişiden kaynaklanmışsa, trafik sigortası yangın hasarını ve buna bağlı değer kaybını karşılamakla yükümlüdür. Ancak aracın kendi kendine yanması halinde trafik sigortası devreye girmez; çünkü trafik sigortası yalnızca üçüncü kişilere verilen zararları karşılar. Bu durumda değer kaybı talep edilemez.
Araç sahibinin yalnızca kasko sigortası varsa, yangın hasarı kasko tarafından karşılanabilir ancak kasko sigortası değer kaybını ödemez. Dolayısıyla yangın kaynaklı değer kaybı talep edebilmek için mutlaka yangının bir karşı tarafın kusurundan doğmuş olması gerekir. Sigorta şirketleri bu tür taleplerde genellikle yangının kaynağının net tespit edilmesini ister ve çoğu zaman yangının kendi kendine çıktığı savunmasını yapar. Bu nedenle aracın yangın raporu, itfaiye tutanağı ve eksper değerlendirmesi çok önemlidir.
Yangın Sonrası Değer Kaybı Hesaplaması Nasıl Yapılır?
Yangın sonrası değer kaybı hesaplaması, çarpma-boya hasarlarına göre çok daha teknik ve detaylı bir analiz gerektirir. Yangında maruz kalınan yüksek ısı, metal yüzeylerde bükülme, plastik parçaların erimesi, elektrik tesisatının zarar görmesi ve aracın mekanik aksamında meydana gelen bozulmalar aracın piyasa değerini ciddi şekilde düşürür. Bu değer düşüklüğünün miktarının belirlenebilmesi için eksper tarafından ayrıntılı bir kati rapor hazırlanır.
Değer kaybı uzmanı, aracın yangın öncesi piyasa değeri ile onarım sonrası oluşan değer arasındaki farkı inceler. Yangın hasarı özellikle motor, elektrik tesisatı, şase ve tavan bölgesinde meydana gelmişse değer kaybı oranı oldukça yüksek olur. Çünkü bu bölümlerde meydana gelen hasarlar aracın uzun vadeli performansını, güvenliğini ve dayanıklılığını etkiler. Onarım yapılsa dahi yangın geçmişi kayıtları araç değerini düşürür ve potansiyel alıcılar böyle bir aracı tercih etmekte tereddüt eder.
Yangın sonrası değer kaybı hesaplamasında aracın marka, model, yaş, kilometre ve hasarın derinliği birlikte değerlendirilir. Değişen parçaların orijinalliği, onarımın kalitesi ve araçta kalıcı izlerin kalıp kalmadığı da hesaplamada önemli unsurlardır. Yangın geçmişi olan araçlar çoğu zaman ikinci el piyasasında daha düşük talep gördüğü için, değer kaybı hesaplaması standart formüllerden daha yüksek çıkabilir.