Kaza tespit tutanağı, trafik kazasının nasıl gerçekleştiğini, tarafların beyanlarını, kusur oranlarının belirlenmesine esas teşkil eden delilleri ve kazaya ilişkin resmi bilgileri içeren en temel belgedir. Trafik polisinin gelmediği, yalnızca maddi hasarla sonuçlanan kazalarda tarafların kendi aralarında düzenlediği bu tutanak, sigorta şirketlerinin hasar dosyasını değerlendirmesinde ana kriterlerden biri olarak kabul edilir. Ancak her tutanak geçerli değildir; eksik bilgiler, hatalı düzenlemeler, gerçeğe aykırı beyanlar veya düzenleme şartlarının sağlanmaması gibi durumlarda tutanak geçersiz sayılabilir. Kaza tespit tutanağının geçersiz olması kusur oranlarının doğru tespit edilememesine, sigorta ödemelerinin gecikmesine veya tamamen reddedilmesine yol açabileceği için son derece önemlidir. Bu gibi durumlarda başvuru sürecinin doğru yönetilebilmesi için bir kira hukuku avukatı gibi alanında uzman hukukçulardan destek almak, yapılacak işlemlerin niteliği gereği büyük avantaj sağlar.
Kaza Tespit Tutanağının Geçersiz Sayılma Şartları
Kaza tespit tutanağının geçersiz sayılması genellikle tutanağın eksik, usulsüz veya hukuken geçerli şartlar sağlanmadan düzenlenmesi halinde gündeme gelir. Tutanak en başta her iki tarafın da kazaya ilişkin beyanlarını ve olayın oluş şeklini açıklayan krokiyi doğru şekilde içermelidir. Taraflardan birinin imzasının bulunmaması, beyan bölümünün boş bırakılması veya krokinin kazayı yansıtmaması tutanağın geçerli kabul edilmesini engeller. Benzer şekilde tutanakta araçların plakaları, sürücü bilgileri, ruhsat bilgileri ve sigorta poliçe bilgileri bulunmadığında belge hukuken eksik sayılır.
Tutanağı geçersiz kılan en kritik durumlardan biri, kazanın maddi hasarlı değil, yaralanmalı veya ölümlü olmasıdır. Bu gibi hallerde tarafların kendi aralarında tutanak düzenlemesi hukuken mümkün değildir; mutlak surette polis çağrılması gerekir. Bu şart sağlanmadan düzenlenen tüm tutanaklar sigorta şirketleri tarafından geçersiz kabul edilir. Ayrıca taraflardan birinin alkol veya uyuşturucu madde etkisinde olması, sürüş belgesinin olmaması gibi durumlarda da polis çağırma zorunluluğu bulunduğundan, tarafların kendi aralarında tutanak tutması yeterli olmaz. Tutanakta gerçeğe aykırı beyan bulunması da geçersizlik nedenidir. Tarafların kazayı olduğu gibi değil de kendi lehine olacak şekilde farklı göstermesi, sonradan ortaya çıkan kamera görüntüleri veya tanık beyanlarıyla çeliştiğinde tutanak doğrudan geçersiz sayılır. Bu nedenle tutanağın gerçeğe uygun şekilde düzenlenmesi hem hukuki hem cezai sorumluluk açısından önem taşır.
Eksik veya Yanlış Tutulan Tutanak Nasıl Düzeltilir?
Eksik veya hatalı düzenlenen kaza tespit tutanağı, fark edildiği anda düzeltilebilir; ancak bu düzeltme tarafların ortak iradesiyle yapılmalıdır. Taraflardan biri değişikliği kabul etmezse tutanağın düzeltilmesi mümkün olmaz ve bu durumda sigorta şirketleri kazaya ilişkin ek belge talep edebilir. Tutanakta imza dışındaki bölümlerde hata varsa, tarafların yeni bir tutanak düzenleyip her seferinde tüm bilgileri eksiksiz şekilde doldurması önerilir. Tutanak üzerinde karalama, silme veya ekleme yapılması belgenin geçerliliğini riske atar; bu nedenle yeni bir tutanak hazırlanması daha güvenlidir.
Eğer taraflar kazadan bir süre sonra tutanağın hatalı olduğunu fark ederse, bu durumda ek tutanak düzenlenebilir. Ek tutanak asıl tutanağa ek belge niteliğindedir ve sigorta şirketine sunularak değerlendirme yeniden yapılabilir. Kamera görüntülerinin, tanık ifadelerinin veya araç ekspertiz raporlarının mevcut olması durumunda sigorta şirketi bu delilleri inceleyerek kusur oranını yeniden belirleyebilir. Taraflar arasında anlaşmazlık varsa ve tutanak düzeltilmiyorsa, sigorta şirketine itiraz yolu açıktır. Sigorta şirketinin kusur oranı belirlemesinden sonra Sigorta Tahkim Komisyonu’na başvuru yapılabilir. Tahkim, tutanağın hatalı olduğunu değerlendirirse kusur oranını değiştirebilir veya tutanağı geçersiz sayabilir. Bu nedenle tutanak düzeltme süreci yalnızca tarafların iradesine değil, hukuki mekanizmalara da bağlıdır.
Tutanağın Geçersiz Olması Sigorta Ödemesini Nasıl Etkiler?
Kaza tespit tutanağının geçersiz olması, sigorta sürecini doğrudan etkileyen unsurların başında gelir. Geçersiz tutanak sigorta şirketlerinin kusur oranı belirlemesini imkânsız hale getirdiği için hasar dosyası işleme alınmayabilir veya ek inceleme süreci başlatılabilir. Sigorta şirketi tutanak geçersiz olduğunda genellikle kamera kayıtları, tanık ifadeleri, polis raporu, fotoğraflar ve araç hasar ekspertiz raporları gibi ek delillere başvurur. Bu süreç hem daha uzun sürer hem de taraflar açısından belirsizlik yaratır. Tutanak tamamen geçersizse, sigorta şirketi poliçe kapsamında ödeme yapmak için farklı delillere dayanır. Bu durum özellikle trafik sigortasında önem taşır; çünkü trafik sigortası kusur oranına göre ödeme yaptığından, tutanağın kullanılamaması kusur tespiti sürecini uzatır. Kameraların olmadığı veya tanık bulunmadığı durumlarda sigorta şirketi yeterli delil bulamazsa ödeme reddedilebilir. Bu durumda zarar gören tarafın Tahkim Komisyonu’na veya mahkemeye başvurması gerekir.
Kasko sigortasında ise tutanağın geçersiz olması daha farklı sonuçlara yol açabilir. Kasko şirketi kazanın gerçekten yaşandığından ve kusur oranından emin olana kadar inceleme yapar; ancak tutanak geçersizse sigortalının beyanı tek başına yeterli olmaz. Bu nedenle sigorta şirketi ek belgeler talep edebilir veya eksper incelemesini genişletebilir. Tutanak tamamen hatalıysa sigorta kötü niyet şüphesiyle ödeme sürecini durdurabilir. Geçersiz tutanak sadece ödeme sürecini geciktirmez, aynı zamanda değer kaybı tazminatı talebini de etkiler. Değer kaybı başvurularında kusur oranı belirlenemediği için başvuru reddedilebilir veya dosya ek incelemeye alınır. Bu nedenle geçerli ve doğru düzenlenmiş bir tutanak, hem onarım masrafları hem değer kaybı hem de hukuki süreçler açısından kritik öneme sahiptir. Bu tür teknik süreçlerde doğru başvuru adımlarının izlenmesi gerektiğinden, özellikle kira hukuku avukatı gibi uzmanlaşmış hukukçuların yönlendirme tecrübesine benzer şekilde, alanında yetkin bir sigorta veya tazminat avukatından destek almak sürecin daha sağlıklı yürütülmesini sağlar.