Kentsel dönüşüm süreci, sadece binaların yenilenmesini değil, bu süreçten etkilenen malik, kiracı ve sınırlı ayni hak sahiplerinin mağduriyetinin giderilmesini de amaçlar. Kentsel dönüşüm kira desteği, 6306 sayılı “Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun” kapsamında verilen maddi bir destektir. Bu yardım; ev sahipleri (malikler), kiracılar ve sınırlı ayni hak sahipleri için farklı koşullarda uygulanır.
Malikler, riskli yapı tespiti yapılan taşınmazlarını tahliye ettikten sonra en fazla 18 ay süreyle aylık kira yardımı alabilir. Kiracılara ise genellikle tek seferlik taşınma yardımı yapılır. 2025 yılı itibarıyla İstanbul’da kiracılar için 16.000 TL, ev sahipleri için aylık 8.000 TL civarında destek sağlanmaktadır. Her yıl bu tutarlar illere göre güncellenir.
Kira desteği alabilmek için kişinin riskli yapı tespitinin resmî olarak yapılmış olması, taşınmazı fiilen tahliye etmesi ve gerekli belgelerle başvuru yapması gerekir. Başvuru, e-Devlet üzerinden veya il müdürlükleri aracılığıyla gerçekleştirilir. Başvuru süresi tahliye tarihinden itibaren 1 yıldır. Bu süre geçtikten sonra hak düşer.
Bu süreçte başvurunun yasal çerçeveye uygun ilerlemesi için kira hukuku alanında uzman bir profesyonelden destek almak, belge hazırlığı ve süre yönetimi açısından büyük kolaylık sağlar.
Kiracılar Kentsel Dönüşüm Kira Desteğinden Nasıl Faydalanabilir?
Kentsel dönüşüm kira desteği, yalnızca mülk sahiplerine değil, riskli yapılarda ikamet eden kiracılara da verilir. Kiracıların bu destekten yararlanabilmesi için en temel şart, riskli yapı tespit edilen binada oturduklarını ve tahliye ettiklerini belgeleyebilmeleridir.
Kiracılar için ödemeler tek seferlik olarak yapılır. Örneğin İstanbul’da yaşayan bir kiracı, tahliye sonrası 16.000 TL’ye kadar taşınma yardımı alabilir. Bu tutar illere göre farklılık gösterir; Ankara, İzmir, Bursa gibi şehirlerde miktarlar genellikle 10.000–14.000 TL aralığındadır. Destek yalnızca tahliye edilen kiracılara yöneliktir; halen riskli yapıda oturan veya taşınmamış kişiler başvuru yapamaz.
Başvuruda istenen belgeler arasında genellikle kira sözleşmesi, ikametgâh belgesi, tahliye tutanağı, riskli yapı tespit raporu ve kimlik bulunur. Ayrıca başvurunun tahliye tarihinden itibaren bir yıl içinde yapılması zorunludur. Sürenin kaçırılması durumunda kira yardımı hakkı düşer.
Kiracıların başvuruları e-Devlet üzerinden veya doğrudan Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlükleri aracılığıyla yapılabilir. Online başvuru esnasında belgelerin taranmış kopyalarının yüklenmesi gerekir. Belgelerdeki tarih, adres ve kimlik bilgilerinin birbiriyle uyuşması sürecin onaylanması açısından kritiktir.
Kiracıların unutmaması gereken bir diğer husus da, kira yardımı ile birlikte faiz desteğinin aynı anda alınamayacağıdır. Kira yardımını tercih eden bir kiracı, aynı taşınmaz için faiz desteği alamaz. Bu gibi detaylı durumlarda, hak sahipliğini belgelemek ve başvuru sırasında olası eksiklikleri gidermek için bir kira hukuku avukatı desteği almak oldukça faydalı olur.
Ev Sahipleri Kentsel Dönüşüm Kira Desteğine Başvurabilir Mi?
Evet, ev sahipleri (malikler) de kentsel dönüşüm kira desteğinden yararlanabilir. Bu grup, uygulamada en geniş yararlanıcı kitlesini oluşturur. Maliklerin faydalanabilmesi için binanın riskli yapı tespitinin yapılmış olması, tespitin belediye veya Bakanlık tarafından onaylanması ve yapının boşaltılmış olması gerekir. Tahliye işlemi tamamlandıktan sonra malik, kira desteği talebinde bulunabilir.
Ev sahiplerine yapılan ödemeler aylık olarak yapılır ve genellikle en fazla 18 ay süreyle devam eder. Bu süre, binanın yeniden inşa sürecine göre değişebilir. 2025 yılı itibarıyla İstanbul’daki malikler için ortalama aylık yardım 8.000 TL civarındadır. Bu miktar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından her yıl güncellenir.
Başvuru için gerekli belgeler genellikle şunlardır:
- Tapu belgesi (malikliği kanıtlar),
- Riskli yapı tespit raporu,
- Tahliye tutanağı veya yıkım tutanağı,
- Kimlik fotokopisi,
- IBAN bilgisi ve başvuru formu.
Ev sahiplerinin dikkat etmesi gereken önemli bir husus, aynı taşınmaz için kira yardımı ile faiz desteğinin birlikte alınamamasıdır. Yani malik ya kira yardımı alabilir ya da kredi kullanımına yönelik faiz desteğini tercih edebilir. Bu seçim yapılmadan önce ekonomik koşulların değerlendirilmesi gerekir.
Kira Desteği Başvurusu Ne Zaman ve Nasıl Yapılır?
Kentsel dönüşüm kira desteğine tahliye tarihinden itibaren bir yıl içinde başvurulması gerekir. Bu süre hak düşürücü niteliktedir; yani sürenin aşılması durumunda destek hakkı kaybedilir. Başvuruların zamanında yapılması ve belgelerin eksiksiz hazırlanması, sürecin hızlı ilerlemesini sağlar.
Kira desteği başvurusu iki farklı şekilde yapılabilir. Bunlardan ilki e-Devlet üzerinden çevrimiçi başvuru yöntemidir. e-Devlet sistemine giriş yapılarak “6306 Sayılı Kanun Kapsamında Riskli Yapı Kira Yardımı Başvurusu” sayfası açılır. Burada kimlik doğrulaması yapıldıktan sonra form doldurulur ve gerekli belgeler yüklenir. Belgelerin PDF veya JPEG formatında, okunaklı bir biçimde sisteme eklenmesi gerekir. Başvuru tamamlandığında e-Devlet üzerinden süreç takip edilebilir. Bu yöntem, belgelerin eksiksiz olması halinde en hızlı sonuç alınan yoldur.
Bir diğer yöntem ise Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne şahsen başvuru yapmaktır. Bu yöntemde kişi, gerekli belgeleri elden teslim ederek başvurusunu gerçekleştirir. Başvuru formu doldurulup imzalanır ve teslim alındığına dair bir belge alınır. Şahsen yapılan başvuru, özellikle belgelerin kontrol edilmesi ve olası eksikliklerin anında giderilmesi açısından avantaj sağlar.
Başvuru sürecinde belgelerin okunaklı, güncel ve adres bilgileri açısından uyumlu olması önemlidir. Özellikle kira sözleşmesinde, tahliye belgesinde ve riskli yapı tespit raporunda yer alan adreslerin birebir aynı olması gerekir. Adres veya tarih uyuşmazlıkları başvurunun reddedilmesine neden olabilir.
Başvurudan sonra belgeler incelenir ve uygun bulunan başvurular için ödemeler genellikle birkaç ay içinde başlatılır. Ev sahiplerine kira yardımı aylık olarak, kiracılara ise tek seferlik (defaten) olarak yapılır. Ödeme süresi ve tutarı, taşınmazın bulunduğu ilin belirlediği miktarlara göre değişiklik gösterebilir.Sürecin doğru yürütülmesi, hem süre kaybının hem de belge eksikliğinin önüne geçer. Özellikle riskli yapı tespiti sonrası tahliye tarihinin doğru şekilde belgelendirilmesi, destekten yararlanmanın temel şartıdır. Bu aşamada kira hukuku konusunda deneyimli bir danışmandan destek almak, başvurunun eksiksiz ve zamanında tamamlanmasını sağlar.