Kentsel dönüşüm, riskli yapıların yenilenmesi ve vatandaşların güvenli konutlara taşınması amacıyla yürütülen yasal bir süreçtir. Ancak bu süreçte en çok merak edilen konulardan biri, kiracı tahliyesi sürecinin nasıl işleyeceği ve ne kadar süre tanındığıdır. Özellikle kiracılar açısından kısa tahliye süreleri ciddi mağduriyetler doğurabilmektedir.
6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun’a göre, riskli yapı olarak tespit edilen binalarda tahliye süresi 60 gündür. Bu süre, binanın tahliyesine ilişkin resmi tebligatın kiracıya ulaşmasıyla başlar. Tahliye kararı, doğrudan mülk sahibinin değil, ilgili idarenin onayıyla yürürlüğe girer. Dolayısıyla kiracılar açısından sürecin yasal dayanaklarını ve haklarını bilmek büyük önem taşır.
Birçok kişi, tahliye bildirimini aldıktan sonra nasıl hareket edeceğini veya sürenin ne zaman başladığını bilmediği için hak kaybı yaşar. Bu aşamada bir kira hukuku avukatı desteği almak, hem tahliye süresinin doğru hesaplanmasını hem de hakların korunmasını sağlar. Çünkü yanlış atılan bir adım, kiracının hukuki olarak zor durumda kalmasına veya idari yaptırımlarla karşılaşmasına neden olabilir.
Kentsel Dönüşümde 60 Günlük Tahliye Süresi Ne Zaman Başlar?
Kentsel dönüşüm sürecinde tahliye süresi, riskli yapı tespit raporunun onaylanması ve ardından yapılan resmi tebligatla birlikte işlemeye başlar. Kiracıya yapılan tebligatta, binanın riskli olduğu ve 60 gün içinde tahliye edilmesi gerektiği açıkça belirtilir. Bu süre, tebligatın kiracıya ulaştığı tarihten itibaren hesaplanır.
Kiracılar çoğu zaman sürecin başladığını çevreden duysa da, resmi tebligat gelmeden süre başlamaz. Dolayısıyla 60 günün başlangıç noktası, her zaman tebliğ tarihidir. Bu tebligat genellikle idare tarafından doğrudan kiracıya yapılır, ancak bazı durumlarda malik aracılığıyla da iletilebilir. Her iki durumda da süre, kiracının tebligatı aldığı gün itibarıyla işler.
Tahliye süresi boyunca kiracının yükümlülüğü, evi güvenli şekilde boşaltmak ve taşınmayı tamamlamaktır. Süre dolduğunda taşınmaz boşaltılmadıysa, idari makamlar tarafından zorla tahliye uygulanabilir. Bu nedenle tebligat tarihinin dikkatle takip edilmesi ve sürecin belgelenmesi önemlidir. Gerektiğinde kiracının tahliye işlemini belgeyle kanıtlaması, olası hukuki uyuşmazlıklarda elini güçlendirir.
Ayrıca, kentsel dönüşüm kapsamında tahliye edilen kiracılar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın sağladığı kira yardımı veya taşınma desteği gibi teşviklerden yararlanabilir. Bu yardımlar, özellikle düşük gelirli veya yaşlı kiracılar için süreci daha kolay hale getirir.
Tahliye Süresi Uzatılabilir mi?
Kanunda belirtilen 60 günlük süre, kural olarak sabittir; ancak bazı özel durumlarda uzatılabilir. Kiracının sağlık sorunları, maddi yetersizliği, mevsimsel koşullar veya çocuklu aile olması gibi durumlar, ek süre talebi için geçerli gerekçeler arasında yer alır. Bu durumda kiracı, süre dolmadan önce belediyeye veya Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü’ne yazılı olarak başvuru yapmalıdır.
Süre uzatım taleplerinde, gerekçelerin belgelenmesi oldukça önemlidir. Özellikle hastalık raporu, gelir belgesi veya yeni konut arayışına dair yazılı kanıtlar sunulursa, idare çoğunlukla ek süre talebini kabul eder. Uzatma genellikle 30 günle sınırlıdır, ancak yetkili makamlar durumun niteliğine göre daha uzun bir süre de tanıyabilir.
Bazı belediyeler, kentsel dönüşüm sürecinde mağduriyet yaşanmaması için geçici konut desteği de sağlar. Bu desteklerden yararlanmak isteyen kiracılar, tahliye kararının ardından gerekli belgelerle başvuru yapabilir. Böylece hem tahliye süresi uzatılmış olur hem de taşınma süreci ekonomik olarak kolaylaşır.
Kiracının süreci resmi olarak takip etmesi, mağduriyet yaşamaması açısından hayati önem taşır. Zira tahliye süresi dolduktan sonra idarenin müdahalesiyle yapılan zorunlu tahliyeler, kiracı açısından hem maddi kayıplara hem de yasal yaptırımlara neden olabilir.
Tahliye Süresi Dolduğunda Kiracı Evi Boşaltmazsa Ne Olur?
Kentsel dönüşüm kapsamında verilen tahliye süresi dolmasına rağmen kiracı taşınmazı boşaltmadıysa, idari makamlar devreye girer. 6306 sayılı Kanun’un 5. maddesi uyarınca, 60 günlük sürenin sonunda binayı boşaltmayan kiracılar, mülki idare amirliği kararıyla zorla tahliye edilir. Bu aşamada kolluk kuvvetleri de tahliye işlemini uygular.
Tahliye işlemi sırasında eşyaların zarar görmemesi ve sürecin şeffaf yürütülmesi için genellikle tutanak tutulur. Ancak kiracının itiraz hakkı saklıdır. Eğer kiracı, sürecin hatalı yürütüldüğünü veya kendisine yeterli süre tanınmadığını düşünüyorsa, Sulh Hukuk Mahkemesi’ne başvurarak yürütmenin durdurulmasını isteyebilir.
Bununla birlikte, idari kararlar genellikle kısa sürede uygulanır. Bu nedenle kiracıların, sürecin başında süresinde hareket etmesi, gerekirse uzatma talebinde bulunması çok daha doğru olur. Aksi hâlde hem idari para cezaları hem de eşyaların zarar görmesi gibi olumsuz sonuçlarla karşılaşılabilir.
Kentsel dönüşümde tahliye süresi, her ne kadar 60 gün olarak belirlenmiş olsa da, sürecin doğru yönetilmesi kiracıların sorumluluğundadır. Tebligat tarihinin dikkatle takip edilmesi, başvuru ve uzatma süreçlerinin zamanında yapılması, olası hukuki anlaşmazlıkların önüne geçer.