Bir kişinin vefatıyla birlikte yalnızca malvarlığı değerleri değil, terekeye ait borçlar da mirasçılara geçebilir. Bu nedenle özellikle borçların malvarlığından fazla olduğu durumlarda miras reddi nasıl yapılır sorusu önem kazanır. Türk Medeni Kanunu, hem yasal hem de atanmış mirasçılara mirası reddetme hakkı tanımaktadır. Mirasın reddi belirli bir süre içerisinde ve kanunda öngörülen usule uygun şekilde gerçekleştirilmelidir.
Mirasın Reddi Nedir?
Mirasın reddi, mirasçının kendisine geçen mirası kabul etmediğini hukuken bildirmesidir. Uygulamada “reddi miras” olarak da adlandırılmaktadır.
Türk Medeni Kanunu’nun 605. maddesine göre hem yasal mirasçılar hem de vasiyetname veya miras sözleşmesiyle atanmış mirasçılar mirası reddedebilir. Bunun için mirasın mutlaka borca batık olması şart değildir. Mirasçı, kanunda belirtilen süre ve şartlara uyarak mirası reddedebilir.
Miras Reddi İçin Süre Ne Kadardır?
Mirasın reddinde en önemli konulardan biri üç aylık süredir.
Türk Medeni Kanunu’nun 606. maddesine göre miras kural olarak üç ay içinde reddedilebilir. Yasal mirasçılar bakımından bu süre, mirasçı olduklarını daha sonra öğrendiklerini ispat etmedikçe, mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten itibaren işlemeye başlar.
Vasiyetnameyle atanmış mirasçılarda ise süre, mirasbırakanın tasarrufunun kendilerine resmen bildirildiği tarihten itibaren başlar.
Bu nedenle ölüm tarihinden sonra uzun süre beklenmemesi ve üç aylık ret süresinin dikkatle takip edilmesi önemlidir.
Miras Reddi Nereye Yapılır?
Mirasın reddi Sulh Hukuk Mahkemesine yapılır.
Türk Medeni Kanunu’nun 609. maddesine göre mirasçı, mirası reddettiğini mahkemeye sözlü veya yazılı olarak bildirebilir. Ret beyanının kayıtsız ve şartsız olması gerekir. Sulh hâkimi yapılan ret beyanını tutanak altına alır.
Mirasın açıldığı yer ise kural olarak mirasbırakanın son yerleşim yeridir. Dolayısıyla mirasın reddine ilişkin işlemlerde mirasbırakanın son yerleşim yerindeki Sulh Hukuk Mahkemesi önem taşır.
Miras Reddi Nasıl Yapılır?
Miras reddi için mirasçı, kanuni süre içerisinde yetkili Sulh Hukuk Mahkemesine başvurarak mirası kayıtsız ve şartsız şekilde reddettiğini bildirir.
Başvuruda genel olarak mirasçı ve mirasbırakana ilişkin kimlik bilgileri ile ölüm ve mirasçılık durumunu gösteren bilgiler dikkate alınır. Mahkeme tarafından ret beyanı tutanak altına alınır ve süresi içerisinde yapılan ret, özel kütüğe kaydedilir.
Mirasçı talep ederse kendisine mirası reddettiğini gösteren bir belge de verilebilir. Adalet Bakanlığının ilgili düzenlemesinde mirası ret kaydında mirasbırakanın ölüm tarihi, başvuru tarihi ve reddeden mirasçıya ilişkin bilgilerin tutulması öngörülmektedir.
Miras Reddi Şartlı Yapılabilir mi?
Hayır. Mirasın reddinin kayıtsız ve şartsız olması gerekir.
Örneğin “borçlar varsa reddediyorum, mallar varsa kabul ediyorum” şeklinde bir ret beyanı kanunun öngördüğü anlamda geçerli bir miras reddi değildir.
Mirasçı terekenin yalnızca borçlarını reddedip mallarını kabul edemez. Mirasın reddi terekeye ilişkin mirasçılık sıfatı bakımından sonuç doğurur.
Mirası Kabul Eden Daha Sonra Reddedebilir mi?
Mirasçının davranışları da ret hakkını etkileyebilir.
Türk Medeni Kanunu’nun 610. maddesine göre yasal süre içerisinde mirası reddetmeyen mirasçı mirası kayıtsız ve şartsız kazanmış olur.
Ayrıca ret süresi dolmadan önce mirasçı sıfatıyla tereke işlemlerine olağan yönetimin gerektirdiğinden daha fazla karışan, tereke mallarını gizleyen veya kendisine mal eden kişinin mirası reddetme hakkı ortadan kalkabilir.
Bu nedenle mirası reddetmeyi düşünen kişinin terekeye ilişkin önemli işlemler yapmadan önce hukuki durumunu değerlendirmesi önemlidir.
Borca Batık Miras Otomatik Olarak Reddedilmiş Sayılabilir mi?
Bazı durumlarda ayrıca miras reddi beyanı bulunmasa bile kanun mirasın reddedilmiş sayılmasını öngörmektedir. Buna uygulamada hükmen ret denilmektedir.
Türk Medeni Kanunu’nun 605. maddesine göre mirasbırakanın ölümü tarihinde ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse, miras reddedilmiş sayılır.
Ancak terekenin gerçekten borca batık olup olmadığı ve kanundaki şartların oluşup oluşmadığı somut olayın belgeleri üzerinden değerlendirilmelidir.
Üç Aylık Miras Reddi Süresi Uzatılabilir mi?
Kanun belirli durumlarda üç aylık sürenin uzatılmasına da imkân tanımaktadır.
Türk Medeni Kanunu’nun 615. maddesine göre önemli sebeplerin bulunması hâlinde Sulh Hukuk Hâkimi mirasçıya tanınmış ret süresini uzatabilir veya yeni bir süre tanıyabilir.
Ancak bu durum otomatik değildir. Sürenin uzatılması için somut olayda önemli bir sebebin bulunması ve mahkemenin bunu kabul etmesi gerekir.
Bir Mirasçı Mirası Reddederse Payı Kime Geçer?
Yasal mirasçılardan birinin mirası reddetmesi hâlinde, kanuna göre reddeden mirasçının payı, miras açıldığı anda kendisi hayatta değilmiş gibi diğer hak sahiplerine geçer.
Bu nedenle kişinin mirası reddetmesi, her zaman miras payının diğer mevcut mirasçılar arasında doğrudan eşit şekilde bölüneceği anlamına gelmez. Mirasçılık sırasının ayrıca değerlendirilmesi gerekir.
Özellikle çocuklu ailelerde reddin sonraki mirasçılar üzerindeki sonuçları dikkatle incelenmelidir.
Bütün Mirasçılar Mirası Reddederse Ne Olur?
En yakın yasal mirasçıların tamamının mirası reddetmesi hâlinde tereke doğrudan sonraki mirasçılara bırakılmaz.
Türk Medeni Kanunu’nun 612. maddesine göre en yakın yasal mirasçıların tamamı tarafından reddedilen miras, Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından iflas hükümlerine göre tasfiye edilir. Tasfiyeden sonra bir değer kalırsa bu değerler mirası reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir.
Mirasın Reddi İçin Mirasçılık Belgesi Gerekir mi?
Mirasçılık durumunun belirlenmesi, mirası reddeden kişinin gerçekten mirasçı olup olmadığının tespiti bakımından önemlidir.
Mirasçılık belgesi, mirasçıların ve miras paylarının belirlenmesinde kullanılan temel belgelerden biridir. Mirasın reddi işlemleri sırasında somut dosyanın durumuna göre mahkeme tarafından ilgili kayıt ve belgeler incelenebilir.
Bu konuya ilişkin daha ayrıntılı bilgi için daha sonra hazırlayacağımız Veraset İlamı Nasıl Alınır? yazısına iç bağlantı verilebilir.
Mirasın Reddi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Miras reddi kaç ay içinde yapılır?
Kural olarak miras üç ay içerisinde reddedilmelidir. Sürenin başlangıcı yasal ve atanmış mirasçılar bakımından farklılık gösterebilir.
Miras reddi için borç olması şart mı?
Hayır. Yasal ve atanmış mirasçılar kanuni şartlara uymak kaydıyla mirası reddedebilir. Borçlu bir terekenin bulunması miras reddinin zorunlu şartı değildir.
Miras reddi noterden yapılabilir mi?
Kanunda ret beyanının Sulh Mahkemesine sözlü veya yazılı şekilde yapılacağı düzenlenmiştir. Bu nedenle ret işlemi için yetkili Sulh Hukuk Mahkemesine başvurulması gerekir.
Üç aylık süre geçerse miras reddedilebilir mi?
Kural olarak süresi içerisinde mirası reddetmeyen mirasçı mirası kazanmış olur. Bununla birlikte önemli sebeplerin bulunması hâlinde hâkim ret süresini uzatabilir veya yeni süre tanıyabilir. Ayrıca hükmen ret şartlarının bulunup bulunmadığı ayrıca değerlendirilebilir.
Sonuç
Miras reddi, mirasçının mirasbırakandan kalan malvarlığı ve borçlar bakımından mirası kabul etmek istemediğini hukuken bildirmesidir. Mirasın reddi kural olarak üç aylık süre içerisinde, mirasın açıldığı yer Sulh Hukuk Mahkemesine sözlü veya yazılı, kayıtsız ve şartsız bir beyanla yapılır.
Sürenin geçirilmesi veya terekeye mirasçı sıfatıyla müdahale edilmesi ret hakkının kaybedilmesine neden olabilir. Bunun yanında mirasbırakanın ölüm tarihinde ödemeden aczinin açıkça belli veya resmen tespit edilmiş olması hâlinde hükmen ret gündeme gelebilir.
Mirasın reddi sonraki mirasçıların haklarını da etkileyebildiğinden, özellikle borçlu tereke, birden fazla mirasçı veya altsoy bulunan durumlarda sürecin mirasçılık yapısının tamamı dikkate alınarak değerlendirilmesi önemlidir.