Kira artışı, hem kiracılar hem de ev sahipleri için dikkatle takip edilmesi gereken hukuki bir konudur. Türkiye’de kira artışları, belirli yasal sınırlamalar çerçevesinde yapılabilir. Özellikle konut kiralarında, yıldan yıla yapılacak artışın oranı, belirli göstergelere ve yasal düzenlemelere göre belirlenir. Bu tavan oran, bazen TÜFE oranı üzerinden hesaplanırken, bazı dönemlerde sabit bir sınır da uygulanabilir. Bu nedenle artış hesabı yaparken güncel mevzuat takip edilmelidir.
Kira Artışı Hesaplamasında TÜFE Oranı Nasıl Kullanılır?
Türk Borçlar Kanunu’na göre, kira artışı hesaplamasında esas alınması gereken oran, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı on iki aylık ortalama tüketici fiyat endeksi (TÜFE) oranıdır. Eğer taraflar sözleşmede farklı bir oran belirtmemişse, bu ortalama TÜFE oranı, kira artışına doğrudan uygulanır. Bu oran her ayın başında TÜİK tarafından ilan edilir. Ancak konut kiralarında bu hesaplamanın üst sınırı başka bir düzenlemeyle sınırlandırılmış olabilir.
Yüzde 25 Artış Sınırı Hangi Kiraları Kapsıyor?
1 Temmuz 2022’de yürürlüğe giren geçici düzenlemeye göre, konut kiralarında kira artışı bir önceki yılın kirasının yüzde 25’ini geçemez. Bu uygulama, sadece konut kiraları için geçerlidir ve iş yeri kiralarını kapsamaz. Ayrıca, bu sınır sadece mevcut kiracılar için uygulanır; yeni kira sözleşmeleri bu kapsamda değildir. Uygulama süresi ise uzatılabilir; dolayısıyla bu sınırın güncelliği mutlaka kontrol edilmelidir.
Kira Artışında Sözleşme Şartı Geçerli Mi?
Kira sözleşmesinde artış oranına dair özel bir hüküm varsa, bu hüküm esas alınır. Ancak söz konusu oran, kanunen belirlenen tavanın üzerine çıkamaz. Örneğin sözleşmede “her yıl %30 artış yapılır” yazsa bile, yürürlükteki yüzde 25 sınırı varsa, artış en fazla bu oranda yapılabilir. Bu durum, kiracıyı korumayı amaçlayan düzenlemelerin bir sonucudur. Taraflar arasında yapılan sözleşmeler, bu yasal sınırları aşamaz.
Hesaplama Örneği ile Yıllık Artış Nasıl Yapılır?
Pratik bir örnekle açıklamak gerekirse: Mevcut kira bedeliniz 8.000 TL ise ve geçerli olan artış oranı %25 olarak belirlenmişse, yeni kira 8.000 TL + (8.000 x 0,25) = 10.000 TL olur. Eğer işyeri kiralarında uygulanacaksa ve TÜFE on iki aylık ortalama %60 olarak açıklanmışsa, kira 8.000 TL + (8.000 x 0,60) = 12.800 TL olarak belirlenebilir. Ancak her durumda tarafların yazılı mutabakat sağlaması tavsiye edilir.
Tavan Oranı Aşan Artışlara Nasıl İtiraz Edilir?
Eğer ev sahibi, kanuni sınırları aşan bir kira artışı talebinde bulunursa, kiracı bu artışı kabul etmek zorunda değildir. Yazılı olarak itiraz edebilir ve ödeme yaparken “itiraz hakkı saklı kalmak kaydıyla” açıklamasıyla ödeme gerçekleştirebilir. Uyuşmazlık durumunda, kiracı kira tespiti davası açma hakkına sahiptir. Ayrıca ihtarname ile artışın yasal sınırları aştığı açıkça belirtilerek hukuki süreç başlatılabilir.
Kira ilişkilerinde hukuka uygun hareket etmek, hem kiracı hem de ev sahibi açısından son derece önemlidir. Yasal sınırların üzerinde artış taleplerine karşı hak arama yolları her zaman açıktır. Arın Hukuk, kira artışı, tahliye ve kira tespiti gibi konularda uzman avukatlarıyla süreci en doğru şekilde yönlendirmenize yardımcı olur.