Boşanma kararı alan eşlerin en çok merak ettiği konuların başında boşanma davası nasıl açılır sorusu gelir. Boşanma davasının açılabilmesi için hukuki sebebin belirlenmesi, görevli ve yetkili mahkemenin doğru tespit edilmesi ve dava dilekçesinin usulüne uygun hazırlanması gerekir. Boşanmanın anlaşmalı veya çekişmeli olması, yargılama sürecini ve mahkemeden talep edilecek hususları önemli ölçüde etkileyebilir. Türk Medeni Kanunu boşanma sebeplerini ve boşanma davalarındaki temel usul kurallarını düzenlemektedir.
Boşanma Davası Nedir?
Boşanma davası, mevcut bir evliliğin mahkeme kararıyla sona erdirilmesi amacıyla açılan davadır. Türk Medeni Kanunu’nda zina, hayata kast veya pek kötü davranış, suç işleme ve haysiyetsiz hayat sürme, terk, akıl hastalığı ve evlilik birliğinin temelinden sarsılması gibi boşanma sebepleri düzenlenmiştir.
Davayı açacak kişinin hangi boşanma sebebine dayanacağı, olayın özelliklerine göre belirlenir. İleri sürülen vakıaların ve bunları destekleyen delillerin dava dilekçesinde doğru şekilde ortaya konulması, yargılama açısından önem taşır.
Anlaşmalı ve Çekişmeli Boşanma Arasındaki Fark Nedir?
Boşanma davaları uygulamada genel olarak anlaşmalı boşanma ve çekişmeli boşanma şeklinde iki ana grupta değerlendirilir.
Anlaşmalı boşanmada evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir. Eşlerin birlikte başvurması veya eşlerden birinin açtığı davayı diğer eşin kabul etmesi mümkündür. Ayrıca hâkimin tarafları bizzat dinlemesi ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumuna ilişkin düzenlemeyi uygun bulması gerekir.
Tarafların boşanma veya boşanmanın sonuçları konusunda anlaşamaması hâlinde ise dava çekişmeli olarak yürütülebilir. Bu durumda boşanma sebebi, kusur durumu, deliller ve tarafların talepleri mahkeme tarafından değerlendirilir.
Boşanma Davası Hangi Mahkemede Açılır?
Boşanma davaları aile hukukundan kaynaklanan davalar olduğundan görevli mahkeme Aile Mahkemesidir. Aile mahkemelerinin görev alanı 4787 sayılı Kanun kapsamında düzenlenmektedir.
Yetkili mahkeme konusunda ise Türk Medeni Kanunu’nun 168. maddesi uygulanır. Buna göre boşanma veya ayrılık davası;
- eşlerden birinin yerleşim yerindeki veya
- eşlerin davadan önce son defa en az altı aydır birlikte yaşadıkları yerdeki
yetkili mahkemede açılabilir.
Görev ve yetki konusunun doğru belirlenmesi, dava sürecinde gereksiz zaman kaybının önlenmesi açısından önemlidir.
Boşanma Dava Dilekçesi Nasıl Hazırlanır?
Boşanma davasının temel belgelerinden biri dava dilekçesidir. Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 119. maddesi dava dilekçesinde bulunması gereken temel unsurları düzenlemektedir. Bunlar arasında taraf bilgileri, davanın konusu, iddiaların dayandığı vakıalar, deliller, hukuki sebepler ve sonuç-talep bölümü bulunmaktadır.
Boşanma dilekçesinde özellikle evlilik birliğinde yaşanan olayların açık ve anlaşılır biçimde anlatılması önemlidir. Yalnızca genel ifadeler kullanılması yerine, boşanma talebine dayanak oluşturan olayların mümkün olduğunca somut şekilde belirtilmesi gerekir.
Ayrıca varsa tanıklar, mesaj kayıtları, belgeler, fotoğraflar veya diğer hukuka uygun delillerin hangi olayların ispatı amacıyla kullanılacağı da dava stratejisinin önemli bir parçasıdır.
Boşanma Davası Nasıl Açılır?
Dava dilekçesi hazırlandıktan sonra dava, yetkili Aile Mahkemesinde açılır. Dava açılırken gerekli dava harç ve giderleri de ilgili usule göre yatırılır.
Elektronik ortamda işlem yapmak isteyen vatandaşlar için UYAP Vatandaş Portal da kullanılabilmektedir. Adalet Bakanlığının UYAP sisteminde vatandaşlar hukuk davalarına ilişkin işlemler gerçekleştirebilir; ancak çevrim içi dava açma imkânı kullanılan kimlik doğrulama yöntemine göre değişebilir. UYAP’ın güncel açıklamasında e-imza sahibi vatandaşların hukuk davalarını çevrim içi açabildiği belirtilmektedir.
Dava açıldıktan sonra dosyaya esas numarası verilir ve mahkemenin yapacağı işlemler doğrultusunda yargılama süreci başlar.
Boşanma Davasında Hangi Taleplerde Bulunulabilir?
Boşanma davasında yalnızca evliliğin sona erdirilmesi talep edilmez. Somut olayın özelliklerine göre başka talepler de gündeme gelebilir.
Bunlar arasında;
- çocukların velayeti,
- çocukla kişisel ilişki kurulması,
- tedbir nafakası,
- iştirak nafakası,
- yoksulluk nafakası,
- maddi tazminat,
- manevi tazminat
gibi talepler bulunabilir.
Türk Medeni Kanunu, boşanma nedeniyle maddi ve manevi tazminatı, yoksulluk nafakasını ve çocukların durumuna ilişkin düzenlemeleri ayrı maddelerde ele almaktadır.
Mal rejiminin tasfiyesi ise boşanmanın mali sonuçlarından farklı bir hukuki değerlendirmeye tabidir ve Türk Medeni Kanunu’nun mal rejimine ilişkin hükümleri kapsamında ele alınır.
Boşanma Davası Açıldıktan Sonra Ne Olur?
Boşanma veya ayrılık davası açıldığında hâkim, dava devam ederken gerekli geçici önlemleri alabilir. Türk Medeni Kanunu’nun 169. maddesi özellikle eşlerin barınması, geçimi, malların yönetimi ve çocukların bakım ve korunmasına ilişkin geçici tedbirlerin alınabileceğini düzenlemektedir.
Davanın devamında tarafların iddia ve savunmaları, sundukları deliller ve gerektiğinde tanık anlatımları değerlendirilir. Çekişmeli boşanma davalarında tarafların ileri sürdükleri boşanma sebeplerinin ispatı önem taşırken anlaşmalı boşanmada tarafların anlaşmasının hâkim tarafından uygun bulunması gerekir.
Boşanma Davası Hakkında Sık Sorulan Sorular
Anlaşmalı boşanma için evlilik kaç yıl sürmüş olmalıdır?
Anlaşmalı boşanmanın Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesindeki şartlarla gerçekleştirilebilmesi için evliliğin en az bir yıl sürmüş olması gerekir.
Eşim boşanmak istemezse dava açabilir miyim?
Evet. Tarafların boşanma konusunda anlaşamaması tek başına dava açılmasına engel değildir. Kanunda düzenlenen boşanma sebeplerinden birinin bulunması hâlinde çekişmeli boşanma davası gündeme gelebilir.
Boşanma davasında nafaka talep edilebilir mi?
Somut olayın şartlarına göre tedbir, iştirak veya yoksulluk nafakası gibi nafaka talepleri gündeme gelebilir. Yoksulluk nafakası ve çocukların giderlerine katılma konusunda Türk Medeni Kanunu’nda özel hükümler bulunmaktadır.
Boşanma davası internetten açılabilir mi?
UYAP Vatandaş Portal üzerinden hukuk davalarına ilişkin elektronik işlemler yapılabilmektedir. UYAP’ın bilgilendirmesine göre e-imzaya sahip vatandaşların çevrim içi hukuk davası açma imkânı bulunmaktadır.
Sonuç
Boşanma davasının doğru hukuki sebebe dayanılarak, görevli ve yetkili mahkemede ve usulüne uygun bir dava dilekçesiyle açılması önemlidir. Anlaşmalı veya çekişmeli boşanma yolunun seçilmesi, velayet, nafaka ve tazminat taleplerinin belirlenmesi ve delillerin doğru şekilde sunulması davanın seyrini doğrudan etkileyebilir. Her evlilik ve uyuşmazlık farklı özellikler taşıdığından boşanma sürecinin somut olay özelinde değerlendirilmesi gerekir.