Sözleşmeler hukuku avukatı, taraflar arasında kurulan sözleşmesel ilişkilerin hukuka uygun şekilde oluşturulması, yorumlanması ve uygulanması süreçlerinde hukuki destek sağlayan avukattır. Günlük hayattan ticari ilişkilere kadar pek çok alanda tarafların hak ve yükümlülükleri sözleşmelerle belirlenmektedir. Bu nedenle sözleşmeler, yalnızca taraf iradelerini değil, aynı zamanda doğabilecek hukuki riskleri ve sorumlulukları da düzenleyen bağlayıcı belgelerdir.
Uygulamada sözleşmeler çoğu zaman standart metinler üzerinden ve yeterli hukuki değerlendirme yapılmadan düzenlenmektedir. Bu durum, sözleşmenin uygulanması aşamasında veya uyuşmazlık doğduğunda ciddi hak kayıplarına yol açabilmektedir. Sözleşmeler hukuku avukatı, sözleşme süreçlerinde tarafların menfaatlerini gözeterek hukuki riskleri en aza indirmeyi ve ileride ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkların önüne geçmeyi amaçlar.
Sözleşmeler Hukuku Kapsamında İncelenen Uyuşmazlıklar
Sözleşmeler hukuku kapsamında, sözleşmeden doğan çok sayıda hukuki uyuşmazlık gündeme gelebilmektedir. Bu uyuşmazlıklar arasında sözleşme ihlalleri, tazminat talepleri, fesih işlemleri, cezai şart uygulamaları ve sözleşmenin geçerliliğine ilişkin ihtilaflar yer alır. Taraflardan birinin sözleşmede üstlendiği edimleri yerine getirmemesi, alacak ve tazminat davalarının doğmasına neden olabilir.
Özellikle ticari sözleşmelerden ve uzun süreli sözleşme ilişkilerinden kaynaklanan uyuşmazlıklar, teknik ve detaylı hukuki değerlendirme gerektirir. Uluslararası sözleşmelerde ise uygulanacak hukuk, yetkili mahkeme veya tahkim şartları gibi hususlar ayrıca önem kazanır. Bu tür uyuşmazlıklarda, sürecin hukuka uygun ve etkili şekilde yürütülmesi büyük önem taşır.
Sözleşmelerde Tarafların Hak ve Yükümlülükleri
Sözleşmeler, taraflara karşılıklı hak ve yükümlülükler yükleyen hukuki işlemlerdir. Her sözleşmede tarafların hangi edimleri ne şekilde ve hangi sürelerde yerine getireceği açıkça düzenlenmelidir. Taraflardan birinin yükümlülüklerini yerine getirmemesi, sözleşmeye aykırılık teşkil eder ve hukuki sorumluluk doğurur.
Hak ve yükümlülüklerin açık ve net şekilde düzenlenmemesi, taraflar arasında farklı yorumlara ve uyuşmazlıklara yol açabilir. Bu nedenle sözleşme hazırlanırken taraflar arasındaki denge gözetilmeli ve ileride doğabilecek ihtilaflar öngörülerek düzenleme yapılmalıdır. Hukuki destek alınmadan hazırlanan sözleşmeler, çoğu zaman taraflardan biri aleyhine sonuçlar doğurabilmektedir.
Sözleşme İhlali, Fesih ve Hukuki Sonuçları
Sözleşme ihlali, taraflardan birinin sözleşmede öngörülen yükümlülüklerini yerine getirmemesi veya gereği gibi ifa etmemesi durumunda ortaya çıkar. Bu durumda karşı tarafın tazminat talep etme, sözleşmeyi feshetme veya aynen ifa isteme gibi çeşitli hakları gündeme gelebilir. Hangi hakkın kullanılabileceği, sözleşme hükümleri ve ilgili mevzuat çerçevesinde değerlendirilir.
Fesih hakkının hukuka uygun şekilde kullanılması büyük önem taşır. Haksız veya usule aykırı fesihler, fesheden taraf açısından ciddi hukuki sorumluluklar doğurabilir. Bu nedenle sözleşme ihlali iddialarında sürecin hukuki çerçevede ve doğru şekilde yürütülmesi, tarafların hak kaybına uğramaması açısından belirleyicidir.
Sözleşme Uyuşmazlıklarında Çözüm Yolları
Sözleşmeden doğan uyuşmazlıkların çözümünde birden fazla yol bulunmaktadır. Taraflar öncelikle müzakere yoluyla uzlaşma sağlamayı tercih edebilir. Uzlaşmanın mümkün olmadığı durumlarda arabuluculuk ve tahkim gibi alternatif çözüm yolları gündeme gelebilir. Bu yöntemler, uyuşmazlıkların daha kısa sürede ve daha düşük maliyetle çözülmesine imkân tanıyabilir.
Mahkeme yoluna başvurulması halinde, uyuşmazlığın niteliğine göre görevli ve yetkili mahkemeler belirlenir. Sözleşme uyuşmazlıklarında hangi yolun tercih edileceği, somut olayın özelliklerine göre değerlendirilmelidir. Yanlış yol seçimi, sürecin uzamasına ve hak kayıplarına neden olabilir.
Sözleşme Hazırlarken Hukuki Destek Almanın Önemi
Sözleşme hazırlanırken hukuki destek alınması, tarafların haklarının korunması ve ileride doğabilecek uyuşmazlıkların önlenmesi açısından büyük önem taşır. Sözleşme hükümlerinin açık, anlaşılır ve mevzuata uygun şekilde düzenlenmesi, hukuki güvenliği artırır.
Özellikle ticari, kira ve uzun süreli sözleşmelerde yapılan hukuki hatalar, ileride telafisi zor zararlara yol açabilir. Bu nedenle sözleşme sürecinin başından itibaren hukuki değerlendirme yapılması, tarafların menfaatlerini koruyan dengeli bir sözleşme ilişkisi kurulmasını sağlar.
Sözleşmeler Hukuku Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Sözleşme yazılı olmak zorunda mıdır?
Hayır. Hukuken sözlü sözleşmeler de geçerli olabilir. Ancak ispat kolaylığı ve uyuşmazlık halinde hak kaybı yaşanmaması için yazılı sözleşme yapılması önemlidir.
Sözleşme hükümleri her durumda bağlayıcı mıdır?
Sözleşme hükümleri, emredici hukuk kurallarına aykırı olmadığı sürece bağlayıcıdır. Kanuna aykırı hükümler geçersiz kabul edilir.
Sözleşme ihlali durumunda hangi haklar doğar?
İhlalin niteliğine göre tazminat talebi, sözleşmenin feshi, aynen ifa istemi veya cezai şart uygulanması gündeme gelebilir.
Cezai şart her durumda talep edilebilir mi?
Cezai şartın talep edilebilmesi için sözleşmede açıkça düzenlenmiş olması gerekir. Ayrıca hâkim, aşırı cezai şartları indirebilir.
Sözleşmeden doğan uyuşmazlıklarda arabuluculuk zorunlu mudur?
Uyuşmazlığın türüne göre değişir. Ticari davalarda dava şartı arabuluculuk söz konusu olabilirken, bazı sözleşme uyuşmazlıklarında zorunluluk bulunmaz.
Sözleşmede yetkili mahkeme belirlenebilir mi?
Evet. Kanunun izin verdiği hâllerde taraflar yetkili mahkemeyi veya tahkimi sözleşmeyle belirleyebilir.
Uluslararası sözleşmelerde hangi hukuk uygulanır?
Taraflar sözleşmede uygulanacak hukuku belirleyebilir. Aksi hâlde milletlerarası özel hukuk kuralları uygulanır.